Konceptualna istorija umetnosti

Era Milivojević
7 – 16. avgust 2008. > otvaranje u 19h

strukturalizam.jpg
“Imali smo teoriju, koja je u početku bila lepa i elegantna… a onda ju je neko pretumbao, pa je postala zaista ružna”. Ovo je moto projekta Ere Milivojevića,  koji  će biti realizovan u O3one-u  tokom avgusta, i to u vidu knjige koja u kolažno rekombinovanom vidu predstavlja sadržaj jedne lokalno objavljene enciklopedije, te i prostorne postavke koja je prati. Poput  ovih elemenata datog projekta, i on je, kao tekstualni redi-mejd, izdvojen iz konteksta u kome je zatečen (kao segment nekog  naučno-popularnog teksta), i uveden u područje raskola između savremene umetničke produkcije i produkcije teorije koja je  prati i pretenduje da je artikuliše i pojmovno fiksira. U tom smislu, on deluje kao kritika podele uloga u svetu umetnosti. Naime, evidentno je da knjige objavljivane kod nas u žanru teorije umetnosti sve više gube kako na unutrašnjoj koherenciji i  utemeljenosti u faktima aktuelne umetničke produkcije, tako i na na logičkoj elegantnosti i ekonomičnosti, pa ih je teško  sagledavati kao misaone eksperimente, izvan domena puke tehnologije proizvodnje teksta. Njihov uticaj na sagledavanje i  vrednovanje istorije umetnosti i sadašnje umetničke produkcije,  međutim, ne jenjava, i one i dalje bivaju doživljavane kao  neka meta-instanca, sa mandatom arbitra nad umetničkim delima, pa čak i kao izvor njihovog potpunog smisla i značenja.
Projekat Ere Milivojevića okreće se protiv ove podrazumevane hijerarhije i demonstrira jedan od mogućih načina konceptualnog  preispitivanja i preoblikovanja odnosa vizuelnog i tekstualnog sadržaja jedne knjige, kao i značenja time uspostavljenih. Knjiga uzeta kao osnovni predložak nije iz aktualne teorijske produkcije. To je enciklopedija objavljena pre par decenija, od  lokalnog izdavača, sa lokalnim uređivačkim savetom, i upravo ta vremenska distanca omogućava da se tehnologija proizvodnje  (ideološkog) značenja u njoj jasnije sagleda. Kontradikcije  u poretku slike i teksta u njoj su mnogo vidljivije. Kada  Era  sadržaj te knjige uvede u proces kolažnog rekombinovanja, baratajući sa u njoj zatečenim spojevima slikovnog i tekstualnog  materijala kao zasebnim kompozitnim jedinicama, on zapravo ujedno fokusira te kontradikcije i dovodi ih na videlo, i pokazuje  načine na koji se njihov dejstveni učinak može izmeniti i vidove njihovog konstituisanja podvgnuti drugačijem poretku odnosa.

Ovaj projekat spada u sled projekata Era Milivojevica koji se zasnivaju na semplovanju slučajno otkrivenih činjenica obične  svakodnevne realnosti, i iščitavanja i preoblikovanja njihovih značenja. U sličnim projektima prethodno realizovanim (na  primer, “Aida Blu”, Galerija SKC 2007 i “Snimak”, Belef 2007), on se pri generisanju sadržaja služio fotografijom i videom, a  ovog puta je ga je prosto zatekao u knjizi nađenoj na buvljoj pijaci. Segmenti sadržaja te knjige (odnosi u kojima se zatiču  neki tekstualni i vizuelni sadržaji u njoj) su isecani, rekombinovani i ponovo složeni u knjigu koja ima status rada, odnosno  umetničkog objekta, dok je niz elemenata tako segmentirane knjige iskorišćen i za prateću prostornu postavku u galeriji.

Knjiga, kao totalni umetnički objekat i poseban medijum vizuelne umetnosti, u istoriografiji eksperimentalnih umetničkih  praksi vodi se još od kraja osamnaestog veka, od izdavanja Blejkovih ilustrovanih “Pesama nevinosti i iskustva”. U tom  medijumu realizovani su, na primer, i “Zvuci” Vasilija Kandinskog, “Nedelja ljubaznosti” Maksa Ernsta, vise zajednickih  radova Asgera Jorna i Gi Debora, kao i delovi opusa mnogih fluksus i konceptualnih umetnika. Zajednicka karakteristika  pomenutih radova je da oni knjigu ne tretiraju kao medijum putem koga se neki sadržaj tek predstavlja i distribuira, već kao  prostor u kome se on zapravo i konstituiše, u kompozicionim sklopovima koji i tekst tretiraju kao niz vizuelnih jedinica.

Ovaj projekat se u O3one-u realizuje u saradnji sa Međunarodnim udruženjem likovnih kritičara (AICA), sekcije za  Srbiju, kao primer kritike stanja u svetu umetnosti od strane umetnika. Kustos izložbe, u ime AICA-e je Stevan Vuković. Ovo  je, inace, druga u nizu izložbi u saradnji O3one i AICA Srbija. Prošle godine je u tom ciklusu realizovan projekat Igora  Ćorića, pod nazivom “e – nimacija”. Autor koncepcije te izložbe bila je Ljubica Jelisavac Katić, u ime AICA Srbija.