NEPODELJENO PRISUSTVO

Od 9. 11. do 17. 11. 2018. > Galerija Pro3or Koče Popovića 9

Rotation-of-Re-exposure-of-IMG_4806

Čin slikanja se i u odmičućoj drugoj deceniji 21. veka, posle modernističkih oslobađanja, ekspresivnih izleta, ukidanja i samoispitivanja, nalazi u istrajnom fizičkom i prostornom suočenju. Vlast nad vremenom, pokazuje se, neosvojiva je, pa jednako predstave stvarnosti i medijsko nasleđe slikarstva nije završilo svoju kulturno istorijsku epohu. Naletom izrazitih osobenosti u različitim vizurama i visinama, tako i na vekovnim podlogama uljanih boja na platnu i na kartonima, i dalje se mogu uočiti raskrsnice opažanja autentičnog senzibiliteta i iskustvenog traga.

Objava snoviđajnog prostora u izražajnosti rukopisa nije bez korena. Miloš Kališki, uz vibrantnu, konturama i površinama stvorenu zagasitu neretko nokturnalnu atmosferu izaziva dejstvo naizgled primordijalne spoznaje neobičnosti. Unekoliko se radi o paradoksu, izvesno upečatljive prodornosti koja duševnu unutrašnjost izvodi kao pravac vibrantne čistote postojanja. Likovne teme se otuda pokazuju u svojoj relacionoj osnovi zaustavljenog prizora – neprikosnovenog slikarskog uosećavanja. Takav imaginarni prenos ili prevod u kompozicioni raspon prizora pokazuje se u gradacijama, otuda se putanja unutarnjosti doživljavanja odaje kao platforma lične istrajnosti. Neporecivo se takva, za dvodimenzionalne primere prostorno predstavljiva avantura subjekta, predstavljenih figura i protagonista naslikanog prizora, premeće u doživljajnu auru nasleđenu iz ranog modernističkog raspona. Primeri odvode pogled ka meditaciji izgubljenih mesta, i isto tako snažno naglašenih izmaknutih, ali upamćenih odnosa. Tu se nimalo ne napušta referencijalna matrica obaveštenog i senzitivnog pravca – popularna kultura i skrivena rasporedna i gestualna pozicija upućuje jednako na muzičku sonornost ili na činjenice pokretnih slika, atmosfere koje se za sve nas pronose u dugoj medijskoj kulturi zvučanja, promicanja i animiranosti ili pokrenutosti. Otud se neizbežna i direktna tema stanja ljudskosti pokazuje kao slikarska navika, i uvek pobuđen stimulisan pravac izraza: u zaustavljenoj naravi senovitih i noćnih figurativnih sitiacija odvija se neobična sprega. Hiperstimulacija predstavljenog bilo jednog datog fizičkog svojstva ili više sastojaka odvija se na obronku urbane iscrpenosti i preeksponiranosti naših očekivanja. Senzorni raspon slika Miloša Kališkog podstiče dramatiku svesti i aktivni sudar bezizlaza.* (Aktivno uočavanje slikarske koncepciju kao gravitirajuća vrsta poniranja i uzvišenosti individualnog osećaja medološki je dato u uticajnoj studiji Robert-a Rosenblum-a: Modern painting and the northern romantic tradition – Friedrich to Rothko, New York : Harper & Row, 1975.) Ne samo da su tako stvoreni prizori u izvornom smislu potvrđeni trag i rominjajuća opomena. Sprovedena je afirmacija jezgrovitosti ogoljenog senzomotornog osećaja autorskog rukopisa: neimenovane vizure ranijih, za umetnički izraz prevratnih razdoblja tuđe stvaralačke samoće i apsurda, suočene sa objavama košmara u likovnim delima i kod književnih opisa, sada drevnog i neretko mitologizovanog oslobađajućeg modernizma. Razvojne etape pokazuju se u spontanom programskom potencijalu vlastitih granica, prebivajući na simbolističkoj istorijskoj putanji slikarskih sloboda. Izvesno se, kroz najznamenitije primere nezadržive plime iz podsvesti kao kod slikarskih velikana Van Goga ili Munka, takva gledišta transkribuju ka današnjem neo-egzistencijalizmu i doživljaju savremenosti koji istorijske etape pronosi u vlastitom iskustvu.* (Najranije definisanje razdoblja ere vodolije kao fenoeman novog doba i time obnavljajućih i naslojenih trauma dao je Colin Wilson sredinom šezdesetih godina u izvedenim tezama o fenomenološkom egzistencijalizmu nadolazećeg vremena.) Društveni uslovi okruženja i njihovo sudelovanje u promenama onespokojavajućih saznanja prostačkog i nametnutog spektakla današnjice, upućuju na priče Franca Kafke preoblikovane u svojevrsna iskupljenja od ponora fizičke stvarnosti. Na toj granici fantazmagoričnosti slobode i usamljenosti – udaljenog vremena i prostora, stecište slikarevih iskustava grada Vršca višenacionalne teritorije Banata i okrilja srednjeevropske prošlosti sakuplja se za senzualni prodor. Deonice i planovi istaknutog događaja, situacije ili razotkrivanja, ulaze u primičući akustički kvalitet vrištećeg, potmulog ili naglašenog pribežišta u slikama istina izostavljenog pretovara i zaglušujućih granica ali scenično datih u tragovima. Slike su koncentrisane oko vegetativnuh i arhitektonskih eksponiranju izgubljene sigurnosti. Dosegnut je animizam u gestualnom naponu čija se intenzivnost prenosi u potencijal pripovednog traga. Međutim, savremena vizuelna umetnost se otima od aluzivnih ili opisnih pribežišta, onakvih za koje se u slikovitosti zapisa stvaralačke svesti zalagao izvorni egzistencijalistička teorija imaginarnog i psihoanalitičkog otvaranja*. (Gaston Bachelard u svojim minucioznim zapažanjima u studijama i imaginarnoj snazi stvaralaštva i oblikovanja, u ’Poetici prostora’ Kultura, Beograd 1969, ili ’Poetici sanjarije’V. Masleša, Sarajevo 1985.) Neporecivo se element metafizičke sigurnosti javlja u slikarski zgusnutim eksterijerima. Tome odmažu i programska spontanost, neimenovanih i nemuštih odrešenja, sike bez naslova koji se u prisnosti usamljene pogođenosti odvijaju, pre svega oblikovanjem i potezima, date predstavea noćnog raspona gradova kao što su za slikara jednako i Vršac i Beograd. Spontano je naglašena predstavljačka alijansa sa prethodnicima koji čine evropsku slikarsku bliskost iskustva usamljeničke i poniruće linije samoispitivanja: ostvaren je simbolički položaj ’bivanja u sopstvenoj kući’ u hajdegerovskom smislu samotnog preispitivanja. Odsustvo oslonca nije jedini ishod svojevrsne tipologije pojava i shematizovanih prisustva u nizanim, melanholičnim stecištima. Repertoar se od predstave nižih vrsta (bauci, ptica u kavezu, pas) do izabranih funkcionalnih čvorišta (gradovi sa predgrađima, žensko telo, tamni enterijeri) odvija sve do epifanije (majka). Sprovedena je time i veza sa uznemirujućim egzstencijalnim modusima poniranja jednako i propasti, nalik slikovitim opisima u prozi Samuela Becketta, gde se samotna individualna danteovska igra saznanja i kretnji odvija u intertekstualnom romantizovanju snage pamćenja.* (O etapama složenosti pamćenja i ogoljavanja u tumačenjima pisčevog dela u zborniku ’Beket’, Gradac 143-145, Čačak 2002.)

Daleko od praćenje fantazmagorične atmosfere, slikar se premeće u receptor pamćenja, svedočeći da su najintimniji znaci naše posebnosti, jednako i naši snovi i naši tragovi ili, isto tako, glasovi koji ne pripadaju samo nama, već nam dospevaju iz spoljnjeg okruženja. Ostvarenje nema nedoumice: slika u svojoj izvedenosti i vibrantnim slojevima je snažna i istovremeno diskretna identifikacija postojanja.

Nikola Šuica

Miloš Kališki je rođen 13.10.1989. godine sa trenutnim prebivalištem u Vršcu. Diplomirao na Fakultetu likovnih umetnosti u Beogradu, odsek slikarstvo, master akademske studije.
Odabrane izložbe:
2018. godina samostalna izložba, galerija Pro3or, Beograd
2018. godina samostalna izložba, Čedomir Krsrić, Pirot
2018. godina samostalna izložba, Kulturni centar Vrbas, Vrbas
2018. godina grupna izložba „Pod Kulom“, Dom omladine Vršac, Vršac
2017. godine samostalna izložba, Porta Crkve, Žabalj
2017. godine samostalna izložba, Muzej Robert Hamerštil, Gudurica
2017. godine samostalna izložba, Kulturni centar, Vršac
2017. godine grupna izložba, Dom omladine Vršac, Vršac
2016. godine samostalna izložba, galerija Istorijski arhiv, Pančevo
2016. godine grupna izložba „Kolonija Moja Voda“, Gradski muzej Vršac, Vršac
2016. godine grupna izložba „Vetroart“, galerija „Tačka susretanja“, Vršac
2016. godine samostalna izložba, Gradski muzej Vršac, Vršac
2015. godine „Izložba crteža“, Dom kulture – Studentski grad, Beograd
2014. godine „Deset godina vršačkih likovnih susreta“, grupna izložba, Vršac
2014. godine grupna izložba, Dom omladine Beograda, Beograd
2012. godine „Izložba crteža i skulptura malog formata studenata FLU“, Dom omladine Beograda, Beograd
od 2011. godine Godišnje izložbe FLU, Beograd
Web stranica: https://www.facebook.com/miloskaliski/